Ustawa Prawo Zamówień Publicznych z dnia 29 stycznia 2004 r. (Dz.U. z 2004 r. nr 19, poz. 177) została przyjęta w związku z wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej, a jej głównym zadaniem było zapewnienie jak najwyższego stopnia transparentności i regulacji obszarów związanych z nabyciem dostaw, robót budowlanych i usług przez instytucje publiczne udzielające zamówień finansowanych ze środków publicznych, a zwłaszcza z funduszy unijnych.

Nasze wstąpienie do Unii Europejskiej wymagało zrobienia znaczącego kroku w kierunku uregulowania tego typu zamówień, ale szybko okazało się, że rzeczywistość jest dużo bardziej złożona i w wyniku tego Prawo Zamówień Publicznych w kolejnych latach było wielokrotnie nowelizowane (tekst jednolity Ustawy PZP znajdziemy w Dz.U. z 2018 r. poz. 1986).

Zakres regulacji w 2019 roku

Ustawa PZP określa między innymi jakie są zasady udzielania zamówień publicznych oraz ogłaszania zamówienia. Reguluje kwestie dostępnych trybów postępowania o udzielenie zamówienia oraz trybu udzielania zamówień (główne z nich to przetarg ograniczony i nieograniczony, dialog konkurencyjny, negocjacje w wersjach z ogłoszeniem i bez ogłoszenia, zamówienie z wolnej ręki, zapytanie o cenę oraz partnerstwo innowacyjne i licytacja elektroniczna. Prawo Zamówień Publicznych szczegółowo reguluje również kryteria wyboru najkorzystniejszej oferty, sposób dokumentowania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego oraz zasady zawierania umów oraz kwestie takie jak wzorce umowne stosowane w tej dziedzinie.

Ustawa uregulowała także zasady działania dynamicznego systemu zakupów, kwestie tzw. elektronizacji zamówień publicznych, organizacji konkursów oraz udzielania zamówień przez koncesjonariuszy robót budowlanych i zamówień sektorowych. Dodatkowo ustawa reguluje również pozycję Urzędu Zamówień publicznych, kompetencje i sposób działania Krajowej Izby Odwoławczej w przedmiotowej dziedzinie oraz środki ochrony prawnej oraz zasady odpowiedzialności za naruszenie ustawy.

Zakres planowej nowelizacji Prawa zamówień publicznych od 2020 roku

Aktualnie przedstawiony przez Ministerstwo oraz UZP projekt zmian w ustawie zakłada m.in.:

  1. Wprowadzenie analizy rynku (czyli wskazanie dostępnych opcji i wariantów realizacji zamówienia) jako elementu obowiązkowego przed rozpoczęciem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego o dużej wartości.
  2. Uelastycznienie stosowania trybów negocjacyjnych ze szczególnym naciskiem na popularyzację partnerstwa innowacyjnego – celem jest opracowanie zachęt dla Wykonawców, tak aby częściej brali udział w postępowaniach z zakresu partnerstwa innowacyjnego.
  3. Przygotowanie strategii zarządzania dla poszczególnych kategorii zakupowych (drzewo kategorii zakupowych) przez organy administracji centralnej.
  4. Dalszy postęp w zakresie automatyzacji i elektronizacji systemu zamówień publicznych.
  5. Nowelizację zasad kształtowania umów, m.in. poprzez wprowadzenie zasady proporcjonalności stron umowy (w zakresie praw, obowiązków i ryzyk Zamawiającego i Wykonawcy) oraz nałożenie obowiązku współdziałania stron umowy.
  6. Stworzenie katalogu klauzul niedozwolonych (abuzywnych), które z mocy prawa będą niewiążące dla stron umowy, a także katalogu obowiązkowych postanowień umownych.
  7. Stworzenie obowiązku stosowania częściowych płatności i zaliczek przez Zamawiających, gdy zawierana jest umowa na 12 miesięcy lub więcej oraz zasad waloryzacji wynagrodzenia.

 

Tradycyjnie już planowana nowelizacja pociągnie za sobą szereg zmian w postępowaniach i procedurach przetargowych już od stycznia 2020 roku. Niezbędne może się okazać przeszkolenie pracowników, zarówno po stronie Zamawiających (pracownicy organów administracji centralnej czy też samorządu itp.), jak i Wykonawców (pracownicy firm budowlanych, ale nie tylko).  Warto śledzić postęp prac prawnych, ale też ofertę szkoleń z zamówień publicznych dostępną m.in. na https://eventis.pl/szkolenia/zamowienia-publiczne Szkolenia i kursy mogą okazać się pomocne w przygotowaniu się i wdrożeniu stosownych zmian, zwłaszcza że kontrakty zawierane w ramach systemu zamówień publicznych cechują się wysokimi kwotami, ryzykiem i wymogami prawnymi. Jadwiga Emilewicz, Minister Przedsiębiorczości i Technologii stwierdziła niedawno, że "przygotowujemy nową ustawę, a nie nowelizację (…)przepisy, które obowiązują dzisiaj, były wiele razy nowelizowane - wraz z kolejnymi dyrektywami unijnymi - i w efekcie brakuje nam spójnego systemu zamówień publicznych." Wypowiedź ta potwierdza, że tym razem zmiany prawne będą bardzo szerokie, a co za tym idzie ryzykowne dla wielu podmiotów w przypadku ich niezrozumienia.