O MIEJSCOWOŚCI
Miejscowość wzmiankowana od 1298 r. Wieś będąca własnością komtura brodnickiego, który w 1361 r. Wydzierżawił ją niejakiemu Pencuse. W 1439 r. Kolejny dzierżawca Mikołaj Susenberg. W 1570 – 1571 r. Wieś odnotowana jako dobra królewskie.
WARTO ZOBACZYĆ

 

Kościół parafialny

 

Kościól parafialny św. Jakuba Apostoła – kościól gotycki, załozony w 2 poł. XIV w. Odnotowane szkody wojenne w 1414 r. W XVI i pocz. XVII w. W rekach ewangelików, poźniej odnowiony i wyposażony. Ceglany, salwoy z kwadratową wieżą od zachodu. Wnętrze zakryte stropem płaskim, belkowanym z 1935 r. (gruntowne odnowienie kościoła) założony na miejsce wcześniejszego tzw. Pozornego sklepienie kolebkowego. Wejście pod wieżą z osrtosłupkowym portalem. Dotycka polichromia zapewne z 2 poł. XIV w. Zachowana ponad obecnym stropem. Dach siodłowy, na wieży namiotowy, kryty dachówką. Na szczycie wiatrowskaz, na wieży chorągiewka z data 1730. Ołtarz głowny późnorenesansowy z 1 poł XVII w. Z 7 rzeźbami dotyckimi z przełomu XIV i XV w. Krucyfiks w typie mistycznego na Drzewie Życia z 2 poł. XIV w. Konfesjonał z fragmentami późnogotyckich stalli z ok. 1540 r. Zewnętrzna architekturą zbliżony do brodnickiej fary.

 

Kościół parafialny

 

Grodzisko wczesnośredniowieczne – słowiańskie, na wschodnim brzegu jeziora Niskie Brodno, usytuowane na pogórku pomiędzy głęgokimi jarami (12 – 15 m). Pierścieniowaty wał obejmuje pow. 60x40 m wysoki na 6 – 8 m, za nim obszar osady przygrodowej. Odkryto 3 fazy zasiedlenia – 1 osada otwarta z 2 poł. VIIw, 2 gród z osadą z przeł. VII i VIII w., 3 ślady osadnictwa z przeł. XI/XII w. Odkryto ślady zabudowy wewnętrznej grodu, konstrukcje wału ziemnego, ze śladami zniszczonej palisady i kamienne rumowisko licowania wału a ponadto pozostałośco przejścia bramowego i moszczonej doń drogi drewnianej w południowej części wału. Na osadzie otwartej odkryto pozostałości czworokątnej ziemianki z 2 poł. VII w. I pocz. VIIIw. I owalne jamy osadnicze. Gród w Żmijewie to jedyny obiekt obronny tego okresu na Pojezierzu Brodnickim (VI – VIII).



O MIEJSCOWOŚCI
Średniowieczna osada rycerska. W 1414 r. Odnotowana w źródłach. W okresie krzyżackim w komturstwie brodnickim. Właścicielami byli Hans z Sumówka i Jan z Wichulca w XV w. W 1570 r. W ksiegach ziemskich jako właściciel podany jest Wojciech Sumowski. Według wizytacji Strzesza w 1667 r. Sumówko należało do rodziny Falkowskich. W XIX w. Była tu fabryka krochmalu i mleczarnia.
WARTO ZOBACZYĆ

 

Kościół parafialny

Dwór – z 2 poł. XIX w. z resztkami parku

Kościół parafialny



O MIEJSCOWOŚCI
Wieś znana już w 1423 r. W 1526 r jako własność rycerska w komturstwie brodnickim. W okresie polskim należała najpierw do Urszulu Bajerskiej w 1526 r., nastepnie do rodziny Elżanowskich, a ok. 1733 r. dobra były w posiadaniu Sumowskich, od poł XVIII w. W rekach czapskich. W XVI w. Znajdował się w niej wyszynk piwa, komornica, kowal, rybak.
WARTO ZOBACZYĆ
Dawny dwór – (obecnie plebania) - wzniesiony w 2 ćw. XIX w, późnoklasycystyczny, murowany z cegły, otynkowany, parterowy z wysokimi piwnicami., siodłowym dachem. Załozony na planie prostokata o dwutraktowym układzie wnętrz, z kaplicą z części pd. - wsch.. W otoczeniu pozostałość parku krajobrazowego, gdzie nowy kościół.


O MIEJSCOWOŚCI
Wieś wzmiankowana w 1229 r. Prawdzowa historia Pokrzydowa zaczyna sie w XV w. I jest nierozerwalnie złaczona z dziejami kościoła i parafii.
WARTO ZOBACZYĆ



Kościół parafialny

 

Kościól parafialny p. w. św. Niepokalanego Poczecia Najświętszej Marii Panny - poprzednio św. Wawrzyńca drewniany społonął w 1414 r. Obecny wzniesiono w latach1864 – 1866. W czasach krzyżackich komturostwo brodnickie, własnośc Zakonu. W 1535 r. Własność królewska z kowalem i z karczmą. Obecnie kościól neoromański, murowany z cegły. Wewnatrz konfesjonał i ławy z XVIII w. Pochodzace z kościoła reformatów w Brodnicy. Feretrony z 2 poł. XVIII w. M. B. N. P oraz ok. XIX w. Ludowy z rzeźbą Matki Boskiej Łąkowskiej. Także kropielnica granitowa pochodzaca byc może ze średniowiecza.

Kościół parafialny

Kościół parafialny

Pomnik – w miejscu straceń w okresie okupacji hitlerowskiej.

Pomnik



O MIEJSCOWOŚCI
Wieś gminna położona w centrum Pojezierza Brodnickiego. Baza wypadowa na teren Brodnickiego Parku Krajobrazowego. W jej otoczeniu duże jeziora: Sosno, Zbiczno, Strażym i Wysokie Brodno. W żródłach sredniowiecznych wystepuje jako Stybicz w 1361 r., Sbiczno, Busne w 1527 r. Wieś w komturostwie brodnickim, 1570 w powiecie michałowskim, starostwo brodnickie, parafia Żmijewo. Wokresie krzyązckim własność zakonna, w 1451 r. Przynalezność do parafii Świętego Ducha w Brodnicy. W 1535 r. Własność królewska. W 1527 r. Zygmunt I nadaje przywilej plebanowi kościoła Świętego Ducha w Brodnicy na 10 łanów w Zbicznie. W topografii Goldbecka z 1789 r. Wystepuje jako wieś królewska z 31 domami.
WARTO ZOBACZYĆ
Kilka zabytkowych domów mieszkalnych, Gród Foluszek


O MIEJSCOWOŚCI
WARTO ZOBACZYĆ

 

Stodoła

 

Zabytkowe obiekty budownictwa ludowego – stodoła o konstrukcji zrębowej z XVIII w, 4 chaty drewniane z XIX w. Pomnik – w miejscu egzekucji 50 mieszkańców z okresu II wojny swiatowej



O MIEJSCOWOŚCI
Osada młyńska wzmiankowana w 1414 r. Wzięła swą nazwę od dudniacych i huczacych młynów. Wieś położona nad rzeka Skarlanką, w otoczeniu kilku jezior: Zbiczno, Strazym, Strzemiuszczek i Retno. Młyn o dwóch kołach i folusz istniał już za czasów krzyżackich, później dochody z młyna szły na uposażenie szpitala w Brodnicy. W XVI w. Przechodzi na własność królewską. Od XVI w. Własność starostwa brodnickiego. Mieści się tu siedziba Dyrekcji Zespołu Brodnickiego i Górznieńsko – Lidzbarskigo Parku Krajobrazowego.
WARTO ZOBACZYĆ

 

obiekty budownictwa wiejskiego

 

Zabytkowe obiekty budownictwa wiejskiego – tartak, młyn wodny, dom młynarza, ciekawy jaz.


obiekty budownictwa wiejskiego

obiekty budownictwa wiejskiego

obiekty budownictwa wiejskiego

Chaty drewniane – z ozdobami w części szczytowej Sztuczna wylęgarnia ryb.


obiekty budownictwa wiejskiego

Dwa kilusetletnie dęby - “ADAM” i “EWA” - z jednego z nich został tylko pień.



O MIEJSCOWOŚCI
XIX – wieczna wieś na polanie śródleśnej, w otoczeniu kilku jezior: Cichy, Partęczyny Wielkie, Dębno i Robotno. W 1880 r. Liczyła 83 domy z 538 katolikami i 139 ewangelikami. Dawniej Ciche należało do parafii Łąkorz. Do wsi według danych z 1921 r. Należy przysiółek Ładnówko i osiedle Przybyszewo, Marianowo, Budy, Tylowo i Podbrodnica. Zabudowana w formie rzędówki z rozproszonymi peryferyjnie zagrodami zajmuje śródleśną polanę w środku Brodnickiego Parku Krajobrazowego.
WARTO ZOBACZYĆ
Zabytkowe chaty wiejskie – drewniane i gliniane, w tym dwa z XIX w, dwa z XVIII w, Pomnik przyrody – lipa drobnolistna


O MIEJSCOWOŚCI
WARTO ZOBACZYĆ
Park podworski – w parku pomniki przyrody – buk pospolity i cyprysik groszkowy. Przy drodze do Żmijewa dwie pomnikowe lipy.